Metamodernisme
Tussen hoop en twijfel, tussen voelen en denken
Soms lees je iets dat niet alleen woorden geeft aan wat je intuïtief al voelde, maar dat ook een nieuw venster opent op de wereld. Voor mij was dat het essay Notes on Metamodernism (2010) van Vermeulen en Van den Akker. Dit artikel werd het beginpunt van een zoektocht die nog altijd voortduurt. Een zoektocht naar verbinding: tussen het moderne verlangen naar betekenis en de postmoderne scepsis die elke waarheid relativeert. Tussen engagement en ironie, hoop en melancholie, naïviteit en bewustzijn. Maar waar deze tegenstellingen zich aanvankelijk als spanningsvelden aandienden, begon ik ze gaandeweg anders te ervaren: niet als iets wat opgelost moet worden, maar als een beweging waarin geleefd kan worden.
Metamodernisme is voor mij geen theoretisch kader dat van buitenaf wordt toegepast, maar een innerlijke houding. Een manier van aanwezig zijn in een wereld die tegelijkertijd fragmentarisch en betekenisvol is. Het vraagt om de bereidheid om te voelen, terwijl je weet dat gevoel geen absolute waarheid garandeert. Om te zoeken naar betekenis, zonder de zekerheid dat die ooit definitief gevonden zal worden. Om lief te hebben, zelfs wanneer je weet dat verlies onvermijdelijk is.
In die zin raakt metamodernisme voor mij aan iets fundamenteels: de menselijke capaciteit om je te blijven verhouden — tot jezelf, tot de ander en tot de wereld — ondanks twijfel, breuk en onzekerheid. Door persoonlijke ervaringen, ontmoetingen en innerlijke crises zijn de ideeën die ik ooit op de kunstacademie begon te verkennen, langzaam verschoven van concept naar doorleefde werkelijkheid. Wat ooit begon als een theoretisch kader, werd een existentieel kompas.
Op deze pagina vind je mijn afstudeerscriptie uit 2018 van de Koninklijke Kunstacademie: een reeks essays waarin ik de contouren van het metamodernisme verken. Niet als een vaststaand systeem, maar als een voortdurende beweging tussen tegenpolen. Een beweging die zich niet laat vastleggen, maar zich steeds opnieuw ontvouwt in de ruimte tussen uitersten.
Ik nodig je uit om mee te bewegen in deze gedachtewereld: een wereld die haar bedding vindt ergens tussen hoop en twijfel, tussen voelen en denken.
De verbinding met mijn bredere werk
In mijn filosofische werk keren liefde, empathie en verbondenheid steeds terug. Niet als abstracte idealen, maar als krachten die richting geven aan hoe wij ons tot elkaar en tot de wereld verhouden.
Metamodernisme biedt mij het denkkader waarin deze thema’s kunnen bestaan zonder te verharden tot dogma. Het opent een ruimte waarin kwetsbaarheid en reflectie naast elkaar mogen bestaan, waarin betrokkenheid mogelijk blijft zonder dat complexiteit wordt ontkend.
Voor mij is liefde hierin geen louter emotionele ervaring, maar een verbindend principe. Een manier van aanwezig zijn die de afstand tussen zelf en ander probeert te overbruggen, zonder die afstand volledig op te heffen. Empathie wordt daarmee geen vanzelfsprekend gegeven, maar een voortdurende oefening. Een beweging naar de ander toe, die altijd onvolledig blijft en juist daarin haar betekenis vindt.
In een tijd waarin cynisme en instrumenteel denken gemakkelijk de overhand krijgen, ervaar ik metamodernisme als een uitnodiging om de menselijke maat te bewaren. Om te blijven zoeken naar waarheid, zonder te vervallen in absolutisme. Om betrokken te blijven, zonder naïef te worden.
Zo vormt metamodernisme de stille onderstroom die mijn essays, kunstwerken en reflecties met elkaar verbindt.
